على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3609

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مهصير ( mehsir ) ا . ع . شير بيشه كه درهم شكند شكار را . مهضم ( mohazz m ) ص . ع . كشح مهضم : تهيگاه باريك و نازك و لطيف . مهضمة ( mohazzamat ) ص . ع . قصبة مهضمة : نى باريك و لطيف . مهضوض ( mahzuz ) ص . ع . شكسته شده و خرد شده و كوفته شده . مهضوم ( mahzum ) ص . ع . بطن مهضوم : شكم باريك شده . مهضومة ( mahzumat ) ص . ع . قصبة مهضومة : نى لطيف و باريك . مهضومة ( mahzumat ) ا . ع . خوشبويى كه از آميزش مشك بابان مىسازند . مهضهضة ( mohazhezat ) ا . ع . زن آزارنده همسايگان . مهطع ( mohte ' ) ا . ع . آنكه بفروتنى و خوارى بنگرد و چشم برنگيرد . و آنكه بخاموشى رود بسوى كسى كه وى را مىخواند . ج : مهطعون . قوله تعالى : مُهْطِعِينَ مُقْنِعِي رُؤُسِهِمْ . مهطع ( mohte ' ) ص . ع . بعير مهطع : شترى كه در گردن وى خلقة پستى باشد . مهطعون ( mohte'una ) ع . ج . مهطع . مهطول ( mahtul ) و مهطولة ( mahtulat ) ص . ع . پياپى باران باريده . يق . ارض مهطولة و مكان مهطول . مهع ( maha ' ) ا . ع . برگرديدگى رنك روى و رنك برتك شدن از عوارض دشوار . مهعذار ( mah - 'ez r ) ص . پ . خوب صورت و آنكه صورت وى مانند ماه باشد . مهففة ( mohaffafat ) ص . ع . جارية مهففة : دختر لاغر ميان باريك شكم شاد و خرم . مهفك ( mohaffak ) ا . ع . مرد خطاكار و درهم كننده كارها . مهفوت ( mahfut ) ص . ع . سر گشته و حيران . مهفهفة ( mohafhafat ) ص . ع . جارية مهفهفة : دختر باريك ميان لاغر شكم شاد و خرم . مهق ( mahq ) م . ع . مهقت الخيل مهقا ( از باب فتح ) : دويدند اسبان . مهق ( mahaq ) ا . ع . سبزى آب . مهق ( mahaq ) م . ع . مهق مهقا ( از باب سمع ) : سخت سپيد گرديد . مهقاء ( mahq ' ) ص . ع . مؤنث امهق : سخت سپيد و يا سخت سپيدى كه در آن سرخى نبود و تابان نباشد و مانند گچ باشد . و عين مهقاء : چشمه‌اى كه آب آن سبز باشد . و يا چشم ازرق . مهقوع ( mahqu ' ) ص . ع . اسبى كه داراى هقعة باشد . ر . هقعة . مهك ( mahk ) ا . پ . گياهى كه آن را سوس و بيخ آن را اصل السوس نامند . مهك ( mahk ) م . ع . مهك الشئ مهگا ( از باب فتح ) : سخت ساييد آن چيز را . و مهك فى المشى : شتاب كرد در رفتن . و مهك المرأة : مانده كرد آن زن را در جماع . و مهك الشئ : نرم و املس كرد آن چيز را . مهك ( mahak ) م . ع . مهك صلبه و مهك ( مجهولا ) مهگا ( از باب سمع ) : باردار نكرد صلب او . مهك ( mohak ) ا . پ . زگيل و ثؤلول . مهكة ( mahkat ) و ( mohkat ) ا . ع . مهكة الشباب : رسيدگى و پرى جوانى . و كذلك : مهكة الشباب . مهكر ( mahkar ) و مهكرة ( mahkarat ) ا . ع . جاى شگفت . مهكوك ( mahkuk ) ص . ع . ساييده شده . مهكوك ( mahkuk ) ا . ع . شوخ و دلير بىباك در سخن . و كسى كه غايط و تيز را ضبط نتواند كرد . مهل ( mahl ) م . ع . مهل البعير مهلا ( از باب نصر ) : خضخاض كه نوعى از قطران است ماليد بر شتر . و مهلت الغنم : بآهستگى و نرمى چريدند گوسپندان . مهل ( mahl ) و ( mahal ) ا . ع . آرامش و آهستگى و نرمى . و زمان . و زردابى كه از لاش مرده پالايد . مهل ( mahl ) و مهلا ( mahlan ) ع . كلمه فعل بمعنى امهل يعنى باش و درنك كن و آن را در مذكر و مؤنث و واحد و تثنيه و جمع يك‌سان استعمال مىكنند . يق : مهلا يا رجل و مهلا يا امراة و مهلا يا رجلان و مهلا يا رجال . و چون به كسى بگويند مهلا مىگويد لا مهل و الله ، و لا مهلا بتنوين نمىگويد . و يق : ما مهل و الله بمغنية عنك شيئا . و چون كسى مرتكب خطا شود مىگويند رزق مهلا يعنى مهلت داده شد و بشتاب در آن خطاها گرفته نشد . مهل ( mohl ) ا . ع . جوهر كانى هر چه باشد . و مس و سيم و زر و آهن و جز آن . و گداخته از مس و روى و آهن . قوله تعالى : بِماءٍ كَالْمُهْلِ . و قطران تنك و رقيق . و روغن زيتون و دردى آن . و روغن زيتون